×

Historische Vereniging Harenkarspel


zich_op_haringcarspel

De Historische vereniging Harenkarspel verstrekt sinds 1992 informatie over de rijke historie van de voormalige gemeente Harenkarspel in Noord-Holland. Twee keer per jaar geeft zij het blad Zicht op Haringcarspel uit, waarvan juni 1992 de eerste uitgave verscheen.

In 2007 werd tevens een museum geopend, met een collectie landbouwwerktuigen en andere zaken die betrekking hebben op het (voornamelijk agrarische) leven en werken in Harenkarspel in vroegere tijden. Daarbij presenteert de vereniging in dit museum ieder jaar een wisseltentoonstelling met uiteenlopende onderwerpen.


zich_op_haringcarspel

Gemeente Harenkarspel

De voormalige gemeente Harenkarspel is in 2013 opgegaan in de gemeente Schagen, maar bestond voor die tijd uit de dorpen Dirkshorn, Eenigenburg, Krabbendam, Sint Maarten (sinds 1990), Tuitjenhorn, Valkkoog, Waarland en Warmenhuizen (sinds 1990) en een flink aantal buurtschappen, waaronder Groenveld, Kalverdijk, Kerkbuurt, 't Rijpje, Slootgaard, Stroet en Schoorldam (deels).

Harenkarspel telt talloze (rijks-)monumenten, waaronder stolpboerderijen, molens, woonhuizen, kerken, raadhuizen, bruggen, sluizen en de West-Friese omringdijk.

Kaart van Harenkarspel, 1867 Kaart uit 1867 met de gemeentegrenzen van Harenkarspel. Uit: J.Kuyper, Gemeente-atlas van Nederland, 4 e deel, Noord-Holland, 1867. Warmenhuizen en Sint Maarten staan op deze kaart nog als aparte gemeenten, maar zijn in 1990 bij Harenkarspel gevoegd.


De naam Harenkarspel

Tot in de 20e eeuw was Harenkarspel ook een plaatsnaam. Haren is een verbastering van Hering, dat in Oudnederlands ‘vrij gebied’ betekent. Rond 1295 werd ten oosten van Tuitjenhorn een terp opgeworpen. Het land waarop de terp lag was in handen van de graven van Holland, die het schonken aan de abdij van Egmond. De abdij gaf het in leen aan de Heren van Egmond, die het gebied vrij verklaarden om in te gaan wonen (een hering dus). Op deze terp werd ook een kerk gebouwd. De oudnederlandse benaming voor kerkgemeente of parochie is kerspel, en karspel is daar een verbastering van. Mede daarom kreeg deze plaats de naam Heringcarspel, wat later Harenkarspel werd, en nog weer later de naam aan de gemeente gaf. De kerk werd gesloopt in 1923 en de plaats omgedoopt tot Kerkbuurt.


Oudere naamsvermeldingen

  • 1280 Heringhcarspel
  • 1500 Heringkerspel
  • 1580 Harinckcarspel
  • 1625 Haringhcarspel
  • 1700 Herencarspel
  • 1850 Haringcarspel